Black Friday Week 2026 na Amazonie – jak przygotować sprzedaż, oferty i promocje?

Black Friday Week to jedno z najważniejszych wydarzeń sprzedażowych na Amazonie. W 2026 roku odbędzie się w dniach 19-30 listopada, obejmując Black Friday (27 listopada) oraz Cyber Monday (30 listopada). Dla sprzedawców to okazja do zwiększenia sprzedaży, dotarcia do nowych klientów i wykorzystania wzmożonego ruchu zakupowego. Jednocześnie jest to okres silnej konkurencji, intensywnych działań reklamowych i dużej presji cenowej.

Samo obniżenie cen produktów nie wystarczy jednak, aby osiągnąć dobre wyniki. Znaczenie mają również dostępność towaru, jakość listingów, odpowiednio zaplanowane kampanie Amazon Ads oraz wybór właściwych form promocji.

Jak przygotować konto Amazon do Black Friday Week 2026, jakie działania warto podjąć i z jakimi kosztami trzeba się liczyć?

Black Friday Week 2026 na Amazonie – najważniejsze terminy

Black Friday już dawno przestał być jednodniowym wydarzeniem. Amazon organizuje wielodniowe akcje promocyjne, podczas których klienci aktywnie poszukują obniżek cen, porównują produkty i podejmują decyzje zakupowe.

W 2026 roku najważniejsze terminy związane z wydarzeniem przedstawiają się następująco:

Wydarzenie	Termin
Black Friday Week 2026	19–30 listopada 2026
Black Friday	27 listopada 2026
Cyber Monday	30 listopada 2026
Ostateczny termin zgłaszania Lightning Deals i Best Deals	18 listopada 2026
Zalecany termin dostarczenia zapasów FBA do magazynów UE	21 października 2026
Zalecany termin dostarczenia zapasów FBA do magazynów UK	28 października 2026

W przypadku dostaw FBA wskazane daty mają znaczenie dla kwalifikacji produktów do Prime podczas wydarzenia. Towar dostarczony później nie musi automatycznie stracić możliwości sprzedaży, jednak istnieje ryzyko, że nie zostanie odpowiednio wcześnie przyjęty i udostępniony klientom.

Co istotne, udział w Black Friday Week nie wymaga korzystania z dedykowanych Amazon Deals. Sprzedawcy mogą przygotować również inne działania, w tym obniżki cen produktów i kampanie reklamowe, nawet jeżeli ich ASIN nie zostały zakwalifikowane do specjalnych promocji Amazon.

Zadbaj o odpowiednie stany magazynowe: zarówno w FBA, jak i FBM

Pierwszym krokiem w przygotowaniach do Black Friday Week powinna być weryfikacja zapasów. Nawet dobrze zoptymalizowana oferta, atrakcyjna cena i wysoki budżet reklamowy nie przyniosą oczekiwanych efektów, jeżeli produkt wyczerpie się w momencie zwiększonego zainteresowania.

W przypadku FBM (Fulfillment by Merchant), czyli realizacji zamówień przez sprzedawcę, należy upewnić się, że magazyn dysponuje wystarczającą ilością towaru, aby obsłużyć potencjalnie większą liczbę zamówień.

Warto również zweryfikować wydajność procesów pakowania i wysyłki, dostępność pracowników oraz terminy realizacji dostaw. Wzrost liczby zamówień nie powinien przekładać się na opóźnienia, anulacje i pogorszenie wskaźników kondycji konta Amazon.

W przypadku FBA (Fulfillment by Amazon) szczególnego znaczenia nabiera odpowiednio wczesne wysłanie zapasów do magazynów Amazon.

W okresach największego natężenia sprzedaży proces przyjmowania dostaw może się wydłużać. Samo wysłanie shipmentu nie oznacza, że produkty są już dostępne do zakupu.

Jak oszacować potrzebne zapasy?

Najlepiej przeanalizować dotychczasową sprzedaż, uwzględniając:

• aktualną średnią dzienną liczbę sprzedawanych sztuk
• historyczne wyniki z Black Friday i innych wydarzeń promocyjnych
• planowaną wysokość rabatów
• przewidywane zwiększenie budżetów Amazon Ads
• czas potrzebny na uzupełnienie magazynu

Należy przy tym pamiętać, że większy zapas to również większe zaangażowanie kapitału i potencjalne koszty magazynowania. Dlatego warto koncentrować się przede wszystkim na produktach z największym potencjałem sprzedażowym.

Przeprowadź przegląd i optymalizację listingów

Black Friday Week to dobry moment, aby wrócić do ofert, które od dłuższego czasu nie były szczegółowo analizowane.

W codziennym zarządzaniu sprzedażą często brakuje czasu na kompleksowy przegląd katalogu. Tymczasem poprawa prezentacji produktów przed okresem wzmożonego ruchu może wpłynąć na skuteczność całej akcji promocyjnej.

Przede wszystkim warto skontrolować najważniejsze listingi, czyli produkty generujące największą część przychodów oraz te, które mają zostać objęte promocjami.

Na co zwrócić uwagę podczas optymalizacji ofert Amazon?

Tytuły i opisy produktów

Należy sprawdzić, czy tytuły zawierają najważniejsze informacje o produkcie, odpowiadają aktualnym wymaganiom Amazon i wykorzystują istotne słowa kluczowe.

Warto również przeanalizować Item Highlights (bullet points) oraz opisy produktów. Powinny jasno przedstawiać najważniejsze cechy, zastosowania i korzyści z zakupu, a także odpowiadać na potencjalne wątpliwości klientów.

Zdjęcia produktowe

Zdjęcie główne ma istotny wpływ na zainteresowanie ofertą już na poziomie wyników wyszukiwania. Jeżeli produkt ma niski CTR, warto sprawdzić, czy jego prezentacja jest wystarczająco atrakcyjna na tle konkurencji.

Równie ważne są zdjęcia dodatkowe, pokazujące produkt z różnych perspektyw, jego zastosowanie, wymiary lub istotne funkcjonalności.

Content A+

Właściciele marek mogą wykorzystać Content A+ do bardziej rozbudowanej prezentacji produktu. Dobrze przygotowane materiały pomagają przedstawić jego zalety, porównać warianty oraz przekazać informacje, które nie mieszczą się w standardowym opisie.

Warianty produktów

Warto sprawdzić, czy wszystkie warianty kolorystyczne, rozmiarowe lub inne dostępne wersje produktu są poprawnie połączone w rodziny Parent-Child.

Opinie i oceny

Przed podjęciem decyzji o promocji warto przeanalizować również oceny produktów i najczęściej powtarzające się uwagi klientów. W niektórych przypadkach problemem ograniczającym sprzedaż nie jest cena, lecz jakość produktu lub sposób jego prezentacji.

Nie trzeba jednocześnie optymalizować całego katalogu. Priorytetem powinny być najlepiej sprzedające się ASIN oraz produkty wytypowane do promocji.

Przygotuj Brand Store na Black Friday Week

Sprzedawcy posiadający zarejestrowaną markę i dostęp do Amazon Brand Store mogą dodatkowo przygotować swój sklep markowy na nadchodzące wydarzenie.

Dobrym rozwiązaniem jest stworzenie dedykowanej sekcji lub podstrony prezentującej produkty objęte promocjami w ramach Black Friday Week. Dzięki temu klienci odwiedzający sklep mogą w jednym miejscu zapoznać się z wybranymi ofertami, bez konieczności samodzielnego przeszukiwania całego katalogu.

Można również odpowiednio wyeksponować produkty na stronie głównej Brand Store, wykorzystując banery lub sekcje produktowe. Tak przygotowany sklep może pełnić także funkcję strony docelowej dla wybranych kampanii Sponsored Brands.

Ważne, aby komunikaty promocyjne były aktualne, zgodne z obowiązującymi zasadami Amazon i zostały usunięte lub zmienione po zakończeniu wydarzenia.

Zaplanuj strategię Amazon Ads na okres Black Friday Week

Wzmożony ruch zakupowy oznacza potencjalnie większą liczbę wyświetleń reklam, ale również intensywniejszą konkurencję pomiędzy sprzedawcami.

Dlatego przygotowanie do Black Friday Week powinno obejmować także analizę dotychczasowych wyników kampanii Amazon Ads.

Pierwszym krokiem powinna być identyfikacja kampanii oraz produktów, które mają największy potencjał do zwiększania sprzedaży.

Warto przeanalizować między innymi:

• kampanie generujące najwyższą sprzedaż i satysfakcjonujący ROAS
• słowa kluczowe o wysokiej konwersji
• produkty z dobrą marżą i odpowiednimi stanami magazynowymi
• kampanie regularnie wykorzystujące całe dzienne budżety
• wydatki reklamowe na produkty, które nie generują sprzedaży

Zwiększanie budżetów reklamowych

W czasie Black Friday Week warto rozważyć zwiększenie budżetów wybranych kampanii, szczególnie tych, które już wcześniej generowały dobre wyniki.

Nie oznacza to jednak, że należy automatycznie podwyższać budżety wszystkich reklam. Dodatkowe środki najlepiej kierować tam, gdzie istnieją przesłanki do zwiększenia sprzedaży, a produkty mają odpowiednią dostępność magazynową i rentowność.

Ważne jest również monitorowanie budżetów w trakcie wydarzenia. Kampanie mogą wykorzystywać środki szybciej niż w standardowych okresach sprzedażowych, ograniczając emisję reklam w dalszej części dnia.

Reklama produktów objętych promocjami

Obniżka ceny może pozytywnie wpłynąć na współczynnik konwersji, ale sama promocja nie gwarantuje odpowiedniego ruchu na ofercie.

Dlatego warto połączyć działania cenowe z reklamą, szczególnie w przypadku produktów, dla których chcemy zwiększyć wolumen sprzedaży.

Promowane produkty powinny być jednak wybierane z uwzględnieniem marży. Niższa cena i zwiększone wydatki na reklamę mogą szybko obniżyć rentowność, nawet jeżeli liczba zamówień wzrośnie.

Celem nie powinno być wyłącznie zwiększenie sprzedaży za wszelką cenę, lecz osiągnięcie możliwie dobrego wyniku finansowego przy wykorzystaniu dodatkowego ruchu zakupowego.

Amazon Deals – specjalne promocje na Black Friday Week

Jedną z możliwości zwiększenia widoczności produktów podczas Black Friday Week są Amazon Deals, czyli specjalne promocje wyróżniane przez Amazon.

Ich zaletą jest dodatkowa ekspozycja w miejscach przeznaczonych dla ofert promocyjnych oraz możliwość wykorzystania oznaczeń związanych z okazjami cenowymi. Nie każdy produkt może jednak zostać objęty taką promocją. Amazon samodzielnie kwalifikuje ASIN do udziału w Deals, biorąc pod uwagę określone kryteria, takie jak historia cenowa, oceny klientów, dostępność produktów i pozostałe wymagania platformy. Sprzedawca nie może więc dowolnie zgłosić każdego produktu do tej formy promocji.

Dostępne propozycje można sprawdzić w Seller Central:

Marketing → Manage promotions and deals → Create promotion → Create deal

Lightning Deals i Best Deals – czym się różnią?

Amazon oferuje różne rodzaje Deals, wśród których najważniejsze są:

Lightning Deal – krótkotrwała promocja, trwająca zazwyczaj od 4 do 12 godzin. Jej celem jest zwiększenie sprzedaży w ograniczonym czasie. Amazon określa harmonogram promocji, a oferta może zostać zakończona wcześniej po wykorzystaniu dostępnej ilości promocyjnej.

Best Deal – promocja trwająca kilka dni, zapewniająca dłuższą ekspozycję produktu w ramach specjalnych okazji Amazon.

Oba rozwiązania mogą zwiększać widoczność ofert, jednak mogą wiązać się z dodatkowymi kosztami. Przed ich uruchomieniem należy przeanalizować wymagany rabat, planowany wolumen sprzedaży oraz opłacalność całej promocji.

Termin zgłaszania Lightning Deals i Best Deals na Black Friday Week 2026 upływa 18 listopada 2026 roku.

Nie warto jednak pozostawiać decyzji na ostatnią chwilę. Dostępność poszczególnych opcji i terminów może się zmieniać, a oferta musi spełniać wymagania Amazon.

Ile kosztują Amazon Deals podczas Black Friday Week 2026?

W 2026 roku Amazon stosuje model opłat składający się z dwóch części:

• Opłaty stałej (upfront fee) – naliczanej za uruchomienie promocji, niezależnie od osiągniętej sprzedaży.
• Opłaty zmiennej (variable fee) – obliczanej jako określony procent wartości sprzedaży wygenerowanej w ramach promocji.

Wysokość obu opłat zależy od rynku.

Opłaty za Amazon Deals podczas Black Friday Week 2026

Rynek Amazon	Opłata stała	Prowizja od sprzedaży promocyjnej	Limit prowizji zmiennej
Niemcy (DE)	16 EUR	0,75%	1 000 EUR
Francja (FR)	10 EUR	0,5%	300 EUR
Włochy (IT)	10 EUR	0,5%	300 EUR
Hiszpania (ES)	10 EUR	0,5%	300 EUR
Wielka Brytania (UK)	12 GBP	0,75%	600 GBP

Stawki dotyczą wydarzeń Black Friday/Cyber Monday 2026. Amazon może naliczyć odpowiednie podatki zgodnie z zasadami rynku.

Przykładowo, jeżeli sprzedawca na rynku niemieckim uruchomi Deal, który wygeneruje sprzedaż na poziomie 5 000 EUR, koszt promocji wyniesie:

• Opłata stała: 16 EUR
• Opłata zmienna: 0,75% × 5 000 EUR = 37,50 EUR
• Łączna opłata za Deal: 53,50 EUR

Jest to dodatkowy koszt, który należy uwzględnić obok rabatu udzielonego klientom, standardowych prowizji Amazon, kosztów realizacji zamówień oraz ewentualnych wydatków reklamowych.

Najważniejsze zasady naliczania opłat za Deals

Amazon pobiera opłatę stałą również w sytuacji, gdy promocja nie wygeneruje żadnej sprzedaży. Opłata zmienna jest natomiast uzależniona od faktycznej wartości zamówień promocyjnych.

Jeżeli promocja zostanie anulowana przed jej rozpoczęciem, opłata nie jest naliczana. Natomiast anulowanie Deal już w trakcie jego trwania nie zwalnia z poniesienia pełnej opłaty. Amazon nie zwraca opłat za słabo działające promocje ani w przypadku zwrotu produktu przez klienta. Co więcej, uruchomienie Deal nie gwarantuje uzyskania Featured Offer (Buy Box).

Warto również pamiętać, że równoczesne stosowanie kilku rodzajów promocji, np. Deals i kuponów, może wiązać się z oddzielnymi opłatami za każdy mechanizm promocyjny.

Inne formy promocji na Amazonie podczas Black Friday Week

Brak produktów zakwalifikowanych do Deals nie oznacza, że sprzedawca musi rezygnować z działań promocyjnych podczas Black Friday Week. Amazon udostępnia również inne narzędzia reklamowe, które pozwalają czasowo obniżać ceny produktów lub zwiększać ich atrakcyjność zakupową.

Price Discounts, czyli czasowe obniżki cen

Price Discounts umożliwiają zaplanowanie obniżki ceny produktów na określony czas. W zależności od dostępności funkcji i spełnienia warunków Amazon promocje mogą otrzymywać dodatkowe oznaczenia lub ekspozycję w ramach wydarzeń specjalnych.

Ważna zmiana w 2026 roku: Price Discounts zakwalifikowane do wydarzeń takich jak Black Friday/Cyber Monday również mogą podlegać opłacie stałej i zmiennej, według stawek analogicznych do Deals.

Przykładowo na rynku niemieckim promocyjny Price Discount w ramach wydarzenia może kosztować 16 EUR oraz 0,75% wartości sprzedaży promocyjnej, z limitem części zmiennej wynoszącym 1 000 EUR. Nie należy więc zakładać, że każda promocja cenowa realizowana za pośrednictwem Price Discounts będzie bezpłatna.

Zwykłe obniżki cen, niezwiązane z płatnym wyróżnieniem w wydarzeniu, mogą być realizowane bez tej dodatkowej opłaty. Ostateczne warunki i koszt należy zawsze sprawdzić w Seller Central przed uruchomieniem promocji.

Amazon Vouchers, czyli kupony rabatowe

Inną możliwością są kupony rabatowe, które pozwalają zaoferować klientom określoną zniżkę.

Kupony mogą pojawiać się przy produktach w wynikach wyszukiwania oraz na stronach ofert, dzięki czemu dodatkowo zwracają uwagę kupujących. Należy jednak pamiętać, że Amazon stosuje odrębne zasady i opłaty za Vouchers. Przed ich uruchomieniem warto zweryfikować aktualny cennik oraz ograniczenia obowiązujące na konkretnym rynku.

 

Bezpośrednia zmiana ceny produktu

Najprostszym rozwiązaniem pozostaje czasowe obniżenie standardowej ceny sprzedaży produktu.

Takie działanie nie gwarantuje otrzymania specjalnego oznaczenia Black Friday ani dodatkowej ekspozycji w sekcjach promocyjnych Amazon. Pozwala jednak konkurować ceną i zwiększać atrakcyjność oferty.

Może być dobrym rozwiązaniem dla produktów, które nie kwalifikują się do płatnych promocji lub w przypadku których koszt Deal byłby nieproporcjonalnie wysoki do oczekiwanych wyników.

Wybór formy promocji powinien zależeć przede wszystkim od potencjału sprzedażowego produktu, dostępnej marży i kosztów całego działania.

Obniżka ceny nie zawsze oznacza większy zysk

Black Friday Week kojarzy się przede wszystkim z rabatami. Warto jednak pamiętać, że większa sprzedaż nie zawsze oznacza wyższy zysk.

Przed uruchomieniem promocji należy określić minimalną cenę, przy której sprzedaż pozostaje rentowna.

W kalkulacji warto uwzględnić:

• koszt zakupu lub wytworzenia produktu
• standardową prowizję Amazon
• koszt realizacji zamówienia FBA lub FBM
• planowaną obniżkę ceny
• opłaty za uruchomienie Deals lub innych płatnych promocji
• koszty Amazon Ads
• pozostałe koszty operacyjne

Przykładowo sprzedawca może obniżyć cenę produktu o 20%, a następnie zwiększyć sprzedaż o 50%. Mimo wzrostu liczby zamówień całkowity zysk może okazać się niższy niż przed promocją, jeżeli marża jednostkowa znacząco spadnie.

Nie oznacza to jednak, że taka promocja zawsze będzie błędem. W niektórych sytuacjach większy wolumen sprzedaży może przynieść dodatkowe korzyści, takie jak wzrost widoczności oferty, pozyskanie nowych klientów czy ograniczenie nadmiernych zapasów.

Należy jednak świadomie ocenić, czy spodziewane korzyści uzasadniają poniesione koszty.

Znaczenie historii cenowej produktu

Planując promocje, nie można pominąć historii cenowej. Amazon stosuje kryteria dotyczące cen referencyjnych, wcześniejszych cen sprzedaży i minimalnych poziomów rabatów. W efekcie zbyt późna podwyżka ceny przed planowaną promocją może utrudnić uzyskanie odpowiedniej kwalifikacji lub atrakcyjnego oznaczenia cenowego.

Sprzedawcy powinni również uwzględniać obowiązujące przepisy dotyczące prezentowania obniżek cen, w tym unijne zasady dotyczące najniższej ceny z 30 dni przed wprowadzeniem obniżki.

Dlatego strategię cenową na Black Friday Week warto planować z wyprzedzeniem, zamiast ustalać wysokość rabatów bezpośrednio przed rozpoczęciem wydarzenia.

Monitoruj wyniki sprzedaży podczas Black Friday Week

Przygotowanie promocji i kampanii reklamowych to tylko część pracy. W trakcie Black Friday Week warto na bieżąco analizować wyniki i reagować na zmieniającą się sytuację.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Sprzedaż i współczynnik konwersji – wzrost liczby wizyt nie zawsze przekłada się na proporcjonalny wzrost zamówień. Jeżeli zainteresowanie ofertą rośnie, ale konwersja pozostaje niska, warto zweryfikować konkurencyjność ceny i dostępność produktu.
• Wydatki reklamowe – kampanie mogą wykorzystywać budżety szybciej niż zwykle. Należy kontrolować, czy zwiększone koszty reklam przekładają się na sprzedaż i mieszczą się w przyjętych założeniach rentowności.
• Stany magazynowe – produkty generujące wysoką sprzedaż mogą wymagać ograniczenia intensywności reklam, jeżeli zapasy zaczynają się wyczerpywać.
• Status promocji – warto upewnić się, że zaplanowane działania zostały poprawnie uruchomione, a ceny i warunki ofert są prezentowane zgodnie z założeniami.
• Kondycja konta – w szczególności w modelu FBM należy monitorować terminowość wysyłek, anulacje oraz wiadomości od klientów.

Warto przy tym pamiętać, że wzrost kosztów reklamy nie musi automatycznie oznaczać pogorszenia całkowitych wyników. Dobrze przeprowadzona akcja może zwiększać również sprzedaż organiczną, której nie widać bezpośrednio w raportach Amazon Ads.

Dlatego oceniając efekty Black Friday Week, należy analizować nie tylko ROAS czy ACOS kampanii, lecz także łączne przychody, koszty i rentowność sprzedaży.

Przeanalizuj efekty po zakończeniu wydarzenia

Black Friday Week kończy się 30 listopada, ale dla sprzedawcy praca nie powinna kończyć się wraz z wygaśnięciem promocji. Warto podsumować uzyskane wyniki i porównać je zarówno z okresem poprzedzającym wydarzenie, jak i z analogicznym okresem poprzedniego roku.

Analiza powinna odpowiedzieć przede wszystkim na kilka kwestii:

• Które produkty najlepiej wykorzystały wzmożony ruch zakupowy?
• Jak zmieniła się sprzedaż produktów objętych promocjami i tych bez rabatów?
• Czy wzrost liczby zamówień przełożył się na wzrost zysku?
• Jakie były całkowite koszty promocji i reklamy?
• Czy oferty utrzymały wyższą sprzedaż również po zakończeniu wydarzenia?

Takie podsumowanie pozwala lepiej planować kolejne akcje, weryfikować skuteczność rabatów oraz podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące cen i budżetów reklamowych.

Co ważne, Black Friday Week jest tylko częścią szerszego sezonu zakupowego. Po Cyber Monday rozpoczyna się kolejny istotny etap sprzedaży związany ze zbliżającymi się świętami Bożego Narodzenia. Dlatego warto zadbać o utrzymanie odpowiednich zapasów, dalszą optymalizację kampanii oraz płynne przejście do grudniowej strategii sprzedażowej.

Black Friday Week 2026 na Amazonie – podsumowanie

Black Friday Week to szansa na zwiększenie sprzedaży na Amazonie, ale osiągnięcie dobrych wyników wymaga odpowiedniego przygotowania.

Największe znaczenie mają dostępność produktów, jakość listingów, przemyślana polityka cenowa oraz właściwe zarządzanie reklamami Amazon Ads. Sprzedawcy mogą korzystać zarówno ze specjalnych promocji Amazon Deals, jak i z innych form obniżek cen. Należy jednak pamiętać, że część mechanizmów promocyjnych wiąże się z dodatkowymi opłatami, które mogą istotnie wpływać na rentowność sprzedaży.

Nie każdy produkt musi być objęty rabatem. W wielu przypadkach skuteczniejszym rozwiązaniem będzie skoncentrowanie budżetu promocyjnego na wybranych ASIN, które mają największy potencjał sprzedażowy i odpowiednią marżę.

Najlepsza strategia na Black Friday Week to nie maksymalna liczba promocji, lecz świadomy wybór produktów, cen i działań reklamowych, które pozwolą wykorzystać zwiększone zainteresowanie klientów bez utraty kontroli nad rentownością.

Wsparcie Smartbuyers w przygotowaniu sprzedaży na Black Friday Week

W Smartbuyers wspieramy sprzedawców Amazon w przygotowaniu i realizacji działań sprzedażowych na europejskich rynkach. Pomagamy w optymalizacji listingów, przygotowaniu promocji, prowadzeniu kampanii Amazon Ads oraz analizie wyników sprzedaży.

Jeżeli planujesz wykorzystać potencjał Black Friday Week 2026, skontaktuj się z nami. Pomożemy przygotować i wdrożyć działania, które pozwolą lepiej wykorzystać ten intensywny okres zakupowy.

• Amazon Seller Central – Understand deal fees
• Amazon Seller Central – Peak season 2026: Inventory dates, peak fees, deal cutoffs and promotions
• Amazon Seller Central – Price discount fee
• Amazon – FBA Holiday Guide

Stan informacji: 31 października 2026 r. Dostępność promocji oraz ostateczne opłaty należy zweryfikować w Seller Central dla konkretnego rynku i konta sprzedawcy.