Czy inwestowanie w wiele spółek z tej samej branży to naprawdę dywersyfikacja?

Dla wielu inwestorów, szczególnie początkujących, dywersyfikacja kojarzy się z posiadaniem dużej liczby różnych spółek. Często oznacza to zakup akcji kilku firm z tego samego sektora – na przykład kilku banków, spółek gamingowych lub producentów energii. Intencje są dobre: rozłożyć ryzyko na więcej podmiotów i nie uzależniać się od wyników jednej firmy. Ale czy rzeczywiście można nazwać to dywersyfikacją?

Dywersyfikacja – co to naprawdę znaczy?

Zanim ocenimy konkretne przypadki, musimy zrozumieć, czym jest dywersyfikacja w sensie ekonomicznym i inwestycyjnym. W teorii oznacza to rozproszenie ryzyka poprzez inwestowanie w aktywa, które nie są ze sobą ściśle skorelowane. Mówiąc prościej: kiedy jedno aktywo traci, inne zachowują się inaczej, a najlepiej – zyskują.

Dzięki temu portfel inwestycyjny nie doświadcza gwałtownych spadków wartości w momencie, gdy jakiś segment rynku zostaje dotknięty negatywnymi wydarzeniami. Prawdziwa dywersyfikacja to zatem nie tylko liczba spółek w portfelu, ale jakość różnic między nimi.

Problem z “branżową dywersyfikacją”

Załóżmy, że inwestor nabywa akcje pięciu różnych spółek z sektora bankowego – np. PKO BP, Pekao, Santander, ING i Alior Banku. Na pierwszy rzut oka wygląda to rozsądnie: to różne podmioty, różne zarządy, różne strategie. Ale jeśli spojrzymy głębiej, okazuje się, że wszystkie te spółki:

• operują w tym samym środowisku regulacyjnym,
• są silnie uzależnione od stóp procentowych,
• reagują podobnie na zmiany gospodarcze,
• podlegają tym samym ryzykom systemowym (np. kryzys sektora bankowego).

W praktyce oznacza to, że jeśli sektor bankowy znajdzie się pod presją np. z powodu nowej ustawy, stóp procentowych lub załamania kredytowego, cały portfel może stracić na wartości jednocześnie, niezależnie od liczby spółek. To sytuacja, w której pozorna dywersyfikacja okazuje się iluzją.

Korelacja – cichy wróg inwestora

Korelacja to statystyczna miara pokazująca, jak bardzo dwie inwestycje poruszają się razem. Spółki z jednej branży mają zwykle wysoki współczynnik korelacji – nawet powyżej 0,9. Oznacza to, że w 90% przypadków poruszają się w tym samym kierunku. Jeśli CD Projekt notuje spadki, bardzo często podobnie reagują Ten Square Games czy PlayWay. Jeśli jedna sieć handlowa zmaga się z inflacją, inne także odczują jej skutki. Korelacja między aktywami to jeden z najważniejszych (choć często niedocenianych) aspektów budowy zdrowego portfela.

Iluzja bezpieczeństwa i ryzyko systemowe

Problem z inwestowaniem tylko w jeden sektor polega na tym, że nie da się przewidzieć, kiedy ten sektor zostanie dotknięty. Historia pokazuje, że nawet “bezpieczne” branże mogą zaliczyć dotkliwe spadki.

• Energetyka – załamanie cen surowców,
• Nieruchomości – kryzys subprime,
• Bankowość – recesje i regulacje,
• Technologia – bańki spekulacyjne.

Jeśli portfel składa się wyłącznie z firm z jednego sektora, nie ma “bezpiecznej przystani” w czasie krachu. To właśnie wtedy okazuje się, że liczba firm w portfelu to nie wszystko – znaczenie ma ich różnorodność na poziomie fundamentalnym.

Strategia rdzeń-satelita jako lepsza alternatywa

Jednym z najskuteczniejszych podejść do inwestowania z wykorzystaniem dywersyfikacji jest model rdzeń-satelita (core-satellite). Zakłada on, że większość portfela (tzw. rdzeń) stanowią szeroko zdywersyfikowane instrumenty – np. ETF-y na indeksy globalne. Satelity to natomiast mniejsze pozycje o wyższym ryzyku, np. pojedyncze akcje spółek z ulubionych branż. Taki układ umożliwia stabilny rozwój portfela z jednoczesnym udziałem w trendach, które interesują inwestora. Można np. mieć 70% portfela w ETF-ie MSCI World, a pozostałe 30% rozdzielić między spółki gamingowe, technologiczne lub energetyczne.Jeśli chcesz pogłębić temat i poznać przykłady rozkładu proporcji w strategii rdzeń-satelita, sprawdź to na stronie brokera.

Jakie pytania zadać przed zakupem wielu spółek z jednej branży?

Zanim zainwestujesz w kilka firm z tego samego sektora, warto zadać sobie kilka ważnych pytań:

1. Czy te spółki mają różne modele biznesowe?
2. Czy działają na różnych rynkach geograficznych?
3. Czy ich wyniki finansowe są rzeczywiście niezależne?
4. Jak reagowały w poprzednich kryzysach?
5. Czy każda z nich wnosi coś unikalnego do portfela?

Jeśli odpowiedź na większość tych pytań brzmi „nie”, to znak, że taka inwestycja może być zbyt jednokierunkowa.

Co zamiast “monobranżowej” dywersyfikacji?

Lepszym podejściem może być połączenie różnych sektorów, np.:

• Spółki technologiczne z USA (np. poprzez ETF na Nasdaq),
• Firmy dywidendowe z Europy,
• ETF na rynki wschodzące (EM),
• Obligacje inflacyjne lub skarbowe,
• Surowce (np. złoto),
• Niewielka ekspozycja na jedną ulubioną branżę.

Taki portfel nie tylko lepiej zniesie zawirowania rynkowe, ale też pozwoli zachować spokój w czasie korekt.

Inwestowanie w wiele spółek z tej samej branży może wydawać się rozsądne, ale tylko pozornie ogranicza ryzyko. W praktyce oznacza silną ekspozycję na ten sam typ zagrożeń – od regulacyjnych, przez surowcowe, po makroekonomiczne. Prawdziwa dywersyfikacja to nie liczba spółek, ale ich wzajemna niezależność. Jeśli Twój portfel jest zdominowany przez jedną branżę, narażasz się na ryzyko systemowe – czyli takie, którego nie da się zniwelować ilością. Zamiast tego warto przemyśleć strukturę portfela w oparciu o różne sektory, regiony i klasy aktywów, a także zastosować podejście rdzeń-satelita. To właśnie takie świadome decyzje budują stabilność i efektywność inwestycji w dłuższej perspektywie.